Wat is een conflict?
Wanneer mensen spreken over conflicten, denken ze vaak aan ruzie, botsende standpunten of tegengestelde belangen. Maar misschien begint een conflict veel vroeger.
Tijdens een opleiding bemiddeling zo’n 20 jaar geleden leerde ik ooit een eenvoudige maar krachtige definitie:
‘Een conflict is een niet-erkend verschil’.
Dat inzicht is mij altijd bijgebleven. Want verschillen zijn normaal. Sterker nog: ze zijn noodzakelijk.
Mensen verschillen van elkaar in karakter, behoeften, waarden, ervaringen, talenten en dromen. Ook binnen families en familiebedrijven is dat niet anders.
De ene kijkt vooruit en wil groeien.
De andere bewaakt wat generaties hebben opgebouwd.
De ene wil meer risico nemen.
De andere zoekt zekerheid.
De ene denkt vanuit cijfers.
De andere vanuit mensen.
De ene wil investeren.
De andere wil consolideren.
De ene wil sneller loslaten.
De andere wil meer tijd.
Dat zijn geen problemen.
Dat zijn verschillen.
Het probleem ontstaat wanneer die verschillen niet meer gezien, gehoord of erkend worden.
Wanneer iemand het gevoel krijgt:
- dat zijn mening er niet toe doet;
- dat zijn bijdrage niet wordt gezien;
- dat zijn bezorgdheden worden weggewuifd;
- dat zijn werkelijkheid geen plaats krijgt.
Dan verschuift de aandacht van het onderwerp naar de relatie.
En dan gaat het conflict vaak niet meer over aandelen, geld, opvolging of strategie. Dan gaat het over erkenning.
Wat speelt er ONDER de oppervlakte?
In veel familiebedrijven lijkt een conflict te gaan over:
- de verdeling van aandelen;
- de opvolging;
- de rol van een familielid;
- investeringen;
- loon of dividend.
Maar onder die zichtbare discussie schuilt vaak een andere vraag:
Zie je mij als mens? Hoor je mij? Erken je wat ik heb bijgedragen?
Heb ik hier nog een plaats?
Dat is ook wat de contextuele benadering van Iván Böszörményi-Nagy ons leert.
Veel conflicten gaan uiteindelijk niet over het zichtbare probleem, maar over loyaliteit, erkenning, rechtvaardigheid en verbinding.
Het verschil tussen een verschil en een conflict<
Verschil + erkenning = Groei
Verschil + nieuwsgierigheid = Dialoog
Verschil + respect = Samenwerking
Verschil + ontkenning = Frustratie
Verschil + afwijzing = Verharding
Verschil + niet-erkenning = Conflict
Daarom is het misschien goed om conflicten niet alleen te bekijken als iets dat opgelost moet worden. Soms zijn conflicten ook een uitnodiging. Een uitnodiging om opnieuw te luisteren. Om nieuwsgierig te worden naar de werkelijkheid van de ander. Om niet onmiddellijk te overtuigen, maar eerst te begrijpen.
Een vraag die veel conflicten kan veranderen
Misschien hoeven we niet altijd te beginnen met:
"Wie heeft gelijk?"
Maar eerder met:
"Welk verschil wordt hier nog niet erkend?"
Want vaak ontstaat verbinding niet (alleen) wanneer mensen het eens worden. Maar wanneer zij ervaren dat hun VERSCHIL ER MAG ZIJN…
